Jakie są objawy zapalenia migdałków podniebiennych?

dr Anna Nowak
Opublikowano: 11 września 2026
Zdjęcie artykułu

Zapalenie migdałków podniebiennych, potocznie nazywane anginą, objawia się nagłym bólem gardła nasilającym się przy przełykaniu, gorączką, zaczerwienieniem i obrzękiem migdałków oraz powiększonymi, bolesnymi węzłami chłonnymi szyi. Często pojawiają się też białe lub żółtawe naloty, osłabienie i ból głowy. Najlepiej widać to w badaniu gardła, a rodzaj zakażenia ocenia lekarz.

Choroba, określana w medycynie jako tonsillitis, najczęściej ma podłoże wirusowe, rzadziej bakteryjne, zwykle wywołane paciorkowcem beta-hemolizującym grupy A. Objawy zapalenia migdałków podniebiennych są podobne w obu przypadkach, dlatego sam ból gardła nie pozwala ustalić przyczyny. Różnice dotyczą głównie objawów towarzyszących, długości przebiegu choroby i ryzyka powikłań, a wiek chorego również ma znaczenie.

Najczęstsze objawy zapalenia migdałków podniebiennych

Typowy zestaw objawów obejmuje ból gardła, gorączkę, trudności w połykaniu, zaczerwienione i powiększone migdałki oraz bolesne węzły chłonne pod żuchwą. U części chorych na migdałkach widać naloty lub czopy ropne. Pierwsze dolegliwości zwykle pojawiają się nagle, często w ciągu kilku godzin, a w ciągu doby stan ogólny wyraźnie się pogarsza.

  • ból gardła nasilający się przy przełykaniu
  • gorączka powyżej 38°C
  • obrzęk i zaczerwienienie migdałków
  • białawe lub żółtawe naloty
  • bolesne, powiększone węzły chłonne szyi
  • osłabienie, ból głowy, brak apetytu

Nie każdy chory ma wszystkie te objawy jednocześnie. Przy łagodnym przebiegu może wystąpić tylko drapanie w gardle i niewielka gorączka, a przy ciężkim chory z trudem przełyka własną ślinę. Nasilenie dolegliwości zależy od rodzaju drobnoustroju, wieku, odporności i tego, jak szybko zaczęto leczenie lub łagodzenie objawów.

Ból gardła i trudności w połykaniu

Ból gardła jest objawem wiodącym i zwykle pierwszym. W anginie jest wyraźnie silniejszy niż w przeziębieniu, ma charakter piekący lub kłujący i nasila się przy przełykaniu śliny, jedzenia i płynów. Chorzy opisują uczucie ciała obcego w gardle, a zwykła rozmowa lub otwieranie ust potrafią sprawiać dyskomfort.

Ból często promieniuje do ucha, ponieważ gardło i ucho łączy wspólne unerwienie. Dorośli zgłaszają to jako ból ucha bez zapalenia samego ucha. Z powodu bolesnego połykania chorzy rzadziej piją i jedzą, co prowadzi do odwodnienia, zwłaszcza u dzieci, i jest jednym z powodów, dla których silnego bólu gardła nie należy lekceważyć.

Gorączka i objawy ogólne

Gorączka w anginie często przekracza 38°C, a w zakażeniu paciorkowcowym może sięgać 39–40°C. Towarzyszą jej dreszcze, poty, osłabienie, bóle mięśni i brak apetytu. U wielu chorych pojawia się ból głowy. Nagły początek wysokiej gorączki przy bólu gardła przemawia za bakteryjnym podłożem, ale nie przesądza o nim.

Gorączka zwykle utrzymuje się od dwóch do czterech dni, a potem stopniowo ustępuje. Jeśli wysoka temperatura trwa dłużej niż trzy dni mimo domowego leczenia albo nawraca po poprawie, należy skontaktować się z lekarzem. Warto mierzyć temperaturę regularnie, ponieważ jej przebieg pomaga ocenić, czy choroba przebiega typowo.

Wygląd migdałków i gardła w badaniu

Lekarz po obejrzeniu jamy ustnej zwykle widzi intensywnie zaczerwienioną błonę śluzową gardła oraz powiększone, obrzęknięte migdałki podniebienne. Mogą one niemal dotykać się w linii środkowej, a języczek podniebienny bywa obrzęknięty. W bakteryjnej anginie błona śluzowa bywa żywoczerwona, a w infekcji wirusowej zaczerwienienie jest zwykle łagodniejsze.

  • naloty białawe lub żółtawe, dające się zdjąć szpatułką
  • czopy ropne w kryptach migdałków
  • drobne wybroczyny na podniebieniu
  • obłożony, później malinowy język

Naloty mogą być surowicze, białe lub ropne i występować zarówno w zakażeniu bakteryjnym, jak i wirusowym, na przykład w mononukleozie czy zakażeniu adenowirusami. Dlatego sam wygląd migdałków nie wystarcza do rozpoznania przyczyny. Ocenia się go łącznie z gorączką, kaszlem, wiekiem chorego i badaniem węzłów chłonnych, a w razie wątpliwości wykonuje test.

Powiększone i bolesne węzły chłonne szyi

Zapalenie migdałków podniebiennych często wywołuje reakcję węzłów chłonnych. Najczęściej powiększają się węzły podżuchwowe i przednie szyjne, leżące w okolicy kąta żuchwy. Są wyczuwalne jako bolesne, elastyczne guzki wielkości fasoli lub większe, a ucisk nasila ból. To sygnał, że układ odpornościowy aktywnie zwalcza zakażenie.

Powiększone węzły chłonne są jednym z kryteriów skali Centora, ponieważ częściej towarzyszą zakażeniu paciorkowcowemu. Węzły w wielu okolicach ciała, szczególnie w połączeniu z dużym zmęczeniem i powiększoną śledzioną, mogą wskazywać na mononukleozę. Twardy, niebolesny, narastający guz szyi utrzymujący się po infekcji wymaga konsultacji lekarskiej.

Objawy wirusowego zapalenia migdałków

Większość zapaleń migdałków u dorosłych i dzieci ma podłoże wirusowe. Wywołują je między innymi rinowirusy, adenowirusy, wirusy grypy i paragrypy oraz wirus Epsteina-Barr. Oprócz bólu gardła dominują objawy ze strony całych górnych dróg oddechowych, czyli katar, kaszel, chrypka i zapalenie spojówek, a gorączka jest zazwyczaj niższa.

  • katar i uczucie zatkanego nosa
  • kaszel i chrypka
  • zaczerwienione, łzawiące oczy
  • bóle mięśni i stawów

Wirusowe zapalenie migdałków przebiega zwykle łagodniej i ustępuje samoistnie w ciągu trzech do siedmiu dni. Antybiotyk nie skraca jego trwania i nie jest wskazany. Leczenie polega na łagodzeniu objawów: odpoczynku, piciu płynów, lekach przeciwbólowych i przeciwgorączkowych oraz nawilżaniu powietrza. Nasilenie dolegliwości mimo upływu czasu powinno skłonić do kontroli u lekarza.

Objawy paciorkowcowego zapalenia migdałków

Angina paciorkowcowa zwykle zaczyna się gwałtownie. Charakterystyczne są silny ból gardła, gorączka, ból głowy i brak kaszlu oraz kataru. Migdałki są mocno zaczerwienione i obrzęknięte, często pokryte nalotem, a węzły chłonne pod żuchwą bolesne. U dzieci mogą dołączyć nudności, wymioty i bóle brzucha.

Szkarlatynie, czyli płonicy wywołanej toksynami paciorkowca, towarzyszy drobnoplamisty rumień na tułowiu, najsilniejszy w fałdach skórnych, oraz malinowy język. Skóra po dwóch lub trzech tygodniach zaczyna się łuszczyć. Taki obraz wymaga pilnej wizyty u lekarza, ponieważ szkarlatynę leczy się antybiotykiem, zwykle penicyliną.

Objawy zapalenia migdałków u dzieci

U dzieci angina jest częstsza niż u dorosłych, a paciorkowiec grupy A odpowiada za większy odsetek zakażeń, zwłaszcza w wieku szkolnym. Obraz choroby zależy od wieku. Młodsze dzieci rzadziej skarżą się na ból gardła i częściej pokazują objawy pośrednie, które rodzice powinni umieć rozpoznać.

Starsze dzieci i nastolatki

Dzieci w wieku szkolnym zgłaszają ból gardła, ból przy przełykaniu i ból głowy. Często towarzyszą im gorączka, nudności, wymioty oraz bóle brzucha, które mogą być jedynymi zgłaszanymi dolegliwościami. Rodzice powinni zajrzeć do gardła przy dobrym oświetleniu i sprawdzić, czy migdałki są czerwone, powiększone lub pokryte nalotem.

Przedszkolaki i małe dzieci

U małych dzieci angina objawia się niespecyficznie: drażliwością, płaczem, odmową jedzenia i picia, nadmiernym ślinieniem oraz gorączką. Dziecko może mówić nosowo lub niewyraźnie. Zakażenia paciorkowcowe poniżej trzeciego roku życia są rzadkie, więc zwykle wywołują je wirusy, w tym wirusy Coxsackie, powodujące drobne pęcherzyki na podniebieniu.

Objawy zapalenia migdałków u dorosłych

U dorosłych zapalenie migdałków podniebiennych częściej ma podłoże wirusowe i przebiega łagodniej niż u dzieci. Dominuje ból gardła, uczucie drapania i suchości, umiarkowana gorączka oraz zmęczenie. Naloty na migdałkach mogą się pojawić, ale ich obecność nie przesądza o zakażeniu bakteryjnym. Wiek powyżej 45 lat obniża w skali Centora prawdopodobieństwo anginy paciorkowcowej.

Dorośli powinni zwracać uwagę na objawy sugerujące powikłania, zwłaszcza jednostronny, bardzo silny ból gardła, szczękościsk i zmianę brzmienia głosu. Szczególną ostrożność zaleca się u osób z osłabioną odpornością, cukrzycą lub chorobami przewlekłymi, u których zakażenie może przebiegać ciężej i wymagać szybszej konsultacji lekarskiej.

Skala Centora i McIsaaca w ocenie objawów

Skala Centora w modyfikacji McIsaaca pomaga oszacować prawdopodobieństwo anginy paciorkowcowej na podstawie objawów. Po jednym punkcie przyznaje się za gorączkę powyżej 38°C, brak kaszlu, bolesne powiększone węzły chłonne szyi oraz obrzęk lub naloty na migdałkach. Dodatkowo uwzględnia się wiek chorego: dzieci w wieku od trzech do czternastu lat dostają punkt, a osoby w wieku 45 lat i więcej tracą punkt.

  • 0–1 punktów: angina paciorkowcowa mało prawdopodobna, antybiotyk zwykle zbędny
  • 2–3 punkty: pośrednie prawdopodobieństwo, lekarz zwykle zleca szybki test
  • 4–5 punktów: wysokie prawdopodobieństwo, lekarz decyduje o teście lub leczeniu

Nawet maksymalny wynik nie potwierdza zakażenia paciorkowcem, ponieważ część chorych z kompletem objawów ma anginę wirusową. Skala jest narzędziem lekarza i służy ograniczeniu zbędnego stosowania antybiotyków. Nie zastępuje badania gardła ani testu antygenowego, dlatego nie należy samodzielnie obliczać punktów i na tej podstawie decydować o leczeniu.

Angina, przeziębienie, grypa, COVID-19 i mononukleoza: jak odróżnić objawy

Przeziębienie zaczyna się od kataru i kaszlu, a ból gardła jest zwykle umiarkowany. Grypa daje nagłą wysoką gorączkę, silne bóle mięśni i kaszel. COVID-19 może przebiegać z bólem gardła, utratą węchu lub smaku, kaszlem i dusznością. Angina bakteryjna zwykle nie powoduje kataru ani kaszlu, a ból gardła dominuje nad innymi dolegliwościami.

Mononukleoza zakaźna, wywołana wirusem Epsteina-Barr, daje obraz podobny do anginy: wysoką gorączkę, nalot na migdałkach i powiększone węzły chłonne. Wyróżnia ją jednak długotrwałe osłabienie, powiększenie węzłów w wielu okolicach i niekiedy śledziony. Rozróżnienie często wymaga badania krwi, a podanie amoksycyliny w mononukleozie często wywołuje wysypkę, więc leczenie warto ustalić z lekarzem.

Ile trwają objawy zapalenia migdałków i czy angina jest zaraźliwa

Wirusowe zapalenie migdałków ustępuje zwykle w ciągu trzech do siedmiu dni. Angina paciorkowcowa bez leczenia często łagodnieje po trzech lub czterech dniach, a po rozpoczęciu antybiotyku poprawa następuje zwykle w ciągu doby lub dwóch. Pełny powrót do formy może trwać dłużej, ponieważ osłabienie utrzymuje się nawet przez kilka dni po ustąpieniu gorączki.

Angina jest zakaźna i szerzy się drogą kropelkową oraz przez kontakt z wydzieliną chorego, na przykład przez wspólne naczynia. Okres wylęgania wynosi od kilkunastu godzin do kilku dni. Chory z anginą paciorkowcową przestaje zarażać po około 24 godzinach od rozpoczęcia antybiotykoterapii, dlatego dziecko powinno do tego czasu zostać w domu.

Kiedy zgłosić się do lekarza przy bólu gardła

Do lekarza należy zgłosić się, gdy silny ból gardła z gorączką powyżej 38°C utrzymuje się dłużej niż dwa lub trzy dni albo gdy chory nie może pić i połykać. Konsultacji wymagają też częste nawroty oraz zakażenia u osób z obniżoną odpornością, cukrzycą lub chorobami serca. U małych dzieci próg wizyty jest niższy.

  • gorączka utrzymująca się powyżej trzech dni
  • jednostronny, bardzo silny ból gardła
  • wysypka na tułowiu i malinowy język
  • odmowa picia u dziecka lub objawy odwodnienia
  • brak poprawy po dwóch dobach antybiotykoterapii

Wizyta u lekarza rodzinnego zazwyczaj wystarcza. Lekarz zbada gardło, oceni objawy i w razie potrzeby zleci szybki test w kierunku paciorkowca. Samodzielne przyjmowanie antybiotyku z poprzedniej kuracji jest niewskazane: w anginie wirusowej nie pomaga, a w bakteryjnej wymaga właściwego leku, dawki i czasu stosowania, zwykle około dziesięciu dni.

Powikłania i objawy alarmowe

Najczęstszym powikłaniem ropnym jest ropień okołomigdałkowy, czyli zbiornik ropy między migdałkiem a ścianą gardła. Zwykle rozwija się po kilku dniach anginy. Typowe objawy to jednostronny, bardzo silny ból gardła, szczękościsk, ślinotok, gorączka i przytłumiony, gardłowy głos. Ropień wymaga pilnej konsultacji laryngologicznej, a często także nacięcia lub drenażu.

  • trudności w oddychaniu lub świszczący oddech
  • niemożność przełykania śliny i ślinotok
  • sztywność karku i silny ból głowy
  • obrzęk twarzy lub szyi
  • splątanie, senność lub znaczne osłabienie

Po zakażeniu paciorkowcem grupy A mogą wystąpić późne powikłania nieropne: gorączka reumatyczna i kłębuszkowe zapalenie nerek. Rozwijają się zwykle w ciągu kilku tygodni od infekcji. Objawiają się bólem i obrzękiem stawów, dusznością, ciemnym moczem, obrzękami i nadciśnieniem. Są rzadkie, ale ich ryzyko uzasadnia właściwe leczenie anginy paciorkowcowej.

Przewlekłe i nawracające zapalenie migdałków

Przewlekłe zapalenie migdałków zwykle jest następstwem powtarzających się ostrych zakażeń. Objawia się utrzymującym się lub nawracającym bólem gardła, uczuciem drapania, nieświeżym oddechem i powiększonymi węzłami chłonnymi. W kryptach migdałków mogą gromadzić się białe czopy, które chorzy odkrztuszają lub odczuwają jako ciało obce.

O nawracającej anginie mówi się, gdy dochodzi do co najmniej siedmiu epizodów w ciągu roku, pięciu rocznie przez dwa lata lub trzech rocznie przez trzy lata. Taka sytuacja jest wskazaniem do konsultacji laryngologicznej, podczas której omawia się możliwość usunięcia migdałków. Decyzję podejmuje się indywidualnie, po ocenie nasilenia epizodów i ich wpływu na życie.

Jak lekarz rozpoznaje zapalenie migdałków podniebiennych

Rozpoznanie opiera się na wywiadzie i badaniu gardła przy użyciu szpatułki i światła. Lekarz pyta o początek objawów, gorączkę, kaszel, katar i kontakt z chorymi, a następnie ocenia migdałki, błonę śluzową i węzły chłonne szyi. W wielu przypadkach to wystarcza do rozpoznania zapalenia migdałków.

Szybki test antygenowy z wymazu z gardła wykrywa paciorkowca grupy A w kilkanaście minut. Pomaga odróżnić anginę paciorkowcową od wirusowej i ogranicza niepotrzebne stosowanie antybiotyków. Wymaz pobiera się z tylnej ściany gardła i migdałków, nie z nalotów. Przy wątpliwościach lub ujemnym wyniku u dziecka bywa zlecany posiew, a mononukleozę potwierdza badanie krwi.

Co robić w domu przy pierwszych objawach

Przy pierwszych objawach anginy warto odpocząć, pić dużo płynów i nawilżać powietrze. Ciepłe napoje, chłodne kisiele i lody mogą przynieść ulgę, podobnie jak pastylki do ssania z substancjami znieczulającymi. Chory powinien unikać drażniących, ostrych i kwaśnych potraw oraz palenia papierosów, które nasila ból i opóźnia gojenie błony śluzowej.

  • paracetamol lub ibuprofen według ulotki
  • płukanie gardła roztworem soli lub preparatami do gardła
  • picie małymi łykami, aby uniknąć odwodnienia
  • ograniczenie kontaktu z domownikami i oddzielne naczynia

Leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe stosuje się zgodnie z ulotką lub zaleceniem lekarza, a u dzieci dobiera dawkę do masy ciała. Kwasu acetylosalicylowego nie podaje się dzieciom i młodzieży z infekcją ze względu na ryzyko zespołu Reye’a. Antybiotyk przyjmuje się wyłącznie na zalecenie lekarza i przez cały zaplanowany czas.

Najczęściej zadawane pytania o objawy zapalenia migdałków

Czy zapalenie migdałków może przebiegać bez gorączki?

Tak. Gorączki może nie być zwłaszcza w łagodnych zakażeniach wirusowych, u osób starszych i u chorych z osłabioną odpornością. Pozostałe objawy, takie jak ból gardła, obrzęk migdałków i powiększone węzły chłonne, nadal mogą występować. Brak gorączki obniża jednak w skali Centora prawdopodobieństwo anginy paciorkowcowej.

Czy białe naloty na migdałkach zawsze oznaczają anginę bakteryjną?

Nie. Białe lub żółtawe naloty pojawiają się także w zakażeniach wirusowych, na przykład w mononukleozie, oraz mogą być złogami w kryptach migdałków. O przyczynie decydują łącznie obraz gardła, objawy towarzyszące i wynik testu, dlatego nie należy samodzielnie rozpoczynać antybiotykoterapii na podstawie samego wyglądu migdałków.

Czy ból jednego migdałka jest powodem do niepokoju?

Tak, jeśli ból jest jednostronny, bardzo silny i towarzyszy mu szczękościsk, ślinotok lub zmiana głosu, bo może to oznaczać ropień okołomigdałkowy wymagający pilnej konsultacji laryngologicznej. Łagodny dyskomfort po jednej stronie bywa wczesnym etapem zwykłej anginy, ale jeśli nasila się lub nie ustępuje w ciągu doby lub dwóch, warto zgłosić się do lekarza.

FellowDoc.com
Umów wizytę u lekarza
FellowDoc.com
Umów wizytę u lekarza
FellowDoc.com
Umów wizytę u lekarza
FellowDoc.com
Umów wizytę u lekarza
FellowDoc.com
Umów wizytę u lekarza
Zdjęcie artykułu
Czy można pić alkohol przy zapaleniu zatok?
Sprawdź, jak napoje procentowe wpływają na zatkany nos i ból głowy. Poznaj kluczowe fakty dotyczące łączenia alkoholu z leczeniem chorych zatok.
Zdjęcie artykułu
Czy można myć włosy przy chorych zatokach?
Sprawdź, czy mycie głowy podczas infekcji zatok jest bezpieczne. Poznaj kluczowe zasady pielęgnacji i unikaj błędów, które mogą pogorszyć Twoje zdrowie.
Zdjęcie artykułu
Czy można latać samolotem z chorymi zatokami?
Sprawdź, czy podróż samolotem z chorymi zatokami jest bezpieczna dla Twojego zdrowia. Dowiedz się, jak uniknąć silnego bólu oraz komplikacji w chmurach.
Zdjęcie artykułu
Czy migdałki mogą odrosnąć?
Sprawdź, czy po wycięciu migdałków problem może powrócić. Dowiedz się, co na ten temat mówią najnowsze fakty medyczne. Poznaj prawdę o regeneracji tkanek.
Zdjęcie artykułu
Czy krzywy zgryz ma związek z trzecim migdałkiem?
Sprawdź, jak oddychanie przez usta wpływa na wygląd Twoich zębów. Poznaj ukrytą przyczynę wad zgryzu u dzieci. Dowiedz się, co warto pilnie zbadać.
Zdjęcie artykułu
Czy krzywa przegroda nosowa wpływa na zatoki?
Sprawdź jak skrzywiona przegroda nosowa zmienia pracę Twoich zatok. Poznaj ukryte przyczyny nawracających infekcji i zadbaj o komfortowy oddech już dziś.
Zdjęcie artykułu
Czy inhalacje z soli fizjologicznej pomagają na zatoki?
Sprawdź skuteczność inhalacji z soli fizjologicznej w walce z bólem zatok. Poznaj zasady domowej kuracji i dowiedz się czy ta metoda naprawdę działa.
Zdjęcie artykułu
Czy gorącą kąpiel pomaga na chore zatoki?
Sprawdź, czy gorąca kąpiel to dobry sposób na zatkany nos. Dowiedz się, jak wysoka temperatura wpływa na Twoje zdrowie. Poznaj fakty przed wejściem do wanny.
Zdjęcie artykułu
Czy chore zatoki mogą powodować ucisk w skroniach?
Sprawdź, jak chore zatoki wpływają na Twój komfort i ból głowy. Poznaj przyczyny uciążliwego ucisku w skroniach. Dowiedz się, skąd bierze się ten dyskomfort.
Zdjęcie artykułu
Czy chore zatoki mogą powodować ból oczu?
Sprawdź, jak problemy z zatokami wpływają na Twój wzrok. Poznaj przyczyny uciążliwego ucisku w okolicach oczu. Dowiedz się, skąd bierze się ten ból.