Do najważniejszych przeciwwskazań do masażu antycellulitowego należą zakrzepica żył, ciąża, aktywna choroba nowotworowa, infekcje i ostre stany zapalne, uszkodzenia skóry, ciężkie choroby serca oraz zaburzenia krzepnięcia krwi. Masaż nie jest zabiegiem całkowicie obojętnym dla organizmu, ponieważ intensywnie pobudza krążenie i limfę. Przed pierwszą wizytą warto skonsultować się z lekarzem.
Najważniejsze przeciwwskazania w skrócie
Przeciwwskazania dzielimy na bezwzględne i względne. Przy bezwzględnych masaż jest zakazany, bo może zaszkodzić zdrowiu lub życiu. Przy względnych decyzję podejmuje lekarz lub doświadczony terapeuta, oceniając stan pacjenta i rodzaj techniki. Do głównych sytuacji, w których trzeba zrezygnować z zabiegu lub uzyskać zgodę lekarza, należą:
- zakrzepica żył głębokich i zakrzepowe zapalenie żył
- ciąża
- aktywna choroba nowotworowa
- infekcje bakteryjne, wirusowe i grzybicze skóry
- gorączka i ostre stany zapalne
- zaburzenia krzepnięcia i leczenie przeciwzakrzepowe
- niewyrównana cukrzyca, niewydolność serca, nerek lub wątroby
Każde z tych przeciwwskazań ma inne uzasadnienie medyczne. Część wynika z ryzyka oderwania skrzepu, część z ryzyka rozsiewu zakażenia lub krwawienia. Poznanie mechanizmu pomaga zrozumieć, dlaczego terapeuta zadaje szczegółowe pytania o zdrowie jeszcze przed rozpoczęciem zabiegu i dlaczego nie warto ich bagatelizować.
Czym jest masaż antycellulitowy i dlaczego wymaga ostrożności
Masaż antycellulitowy to zabieg, który ma zmniejszać widoczność cellulitu, czyli tak zwanej pomarańczowej skórki. Wykorzystuje ugniatanie, rolowanie, szczypanie, podciśnienie lub wałki urządzeń mechanicznych. Działa na skórę, tkankę podskórną i naczynia. Efekty bywają przejściowe, a dowody naukowe na trwałą poprawę są ograniczone, dlatego nie należy go traktować jak leczenia.
Ponieważ technika opiera się na silnym ucisku, zabieg zwiększa przepływ krwi i limfy w obrębie ud, pośladków i brzucha. U zdrowej osoby zwykle jest to bezpieczne. U osoby z chorobą naczyń, krzepnięcia lub skóry to samo działanie może wywołać zakrzep, krwiak, nasilenie stanu zapalnego albo uszkodzenie tkanek. Stąd tak szeroka lista przeciwwskazań.
Zakrzepica i zakrzepowe zapalenie żył
Zakrzepica żył głębokich to najgroźniejsze przeciwwskazanie. Skrzep w żyle kończyny dolnej może pod wpływem ucisku i zwiększonego przepływu krwi oderwać się i dotrzeć do płuc, powodując zatorowość płucną. To stan zagrażający życiu. Dotyczy to zarówno aktualnej zakrzepicy, jak i zakrzepowego zapalenia żył powierzchownych w ostrej fazie.
Szczególną ostrożność powinny zachować osoby po przebytej zakrzepicy, po długim unieruchomieniu, po operacjach ortopedycznych oraz stosujące hormonalną antykoncepcję lub terapię hormonalną. Niepokojące są jednostronny obrzęk łydki, ból, ucieplenie i zaczerwienienie. Przy takich objawach nie wolno masować kończyny, tylko należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza.
Żylaki i niewydolność żylna
Żylaki nie zawsze wykluczają masaż, ale zawsze wymagają oceny. Zakaz dotyczy masowania bezpośrednio żylaków, zwłaszcza dużych, bolesnych, zapalnych lub z owrzodzeniem. Silny ucisk może uszkodzić cienką ścianę żyły, wywołać krwiak lub zapalenie. Przy niewielkich pajączkach naczyniowych zabieg bywa możliwy, lecz w łagodnej, dostosowanej formie. Pilnej oceny lekarskiej wymagają:
- żylaki duże, twarde lub bolesne
- owrzodzenia żylne i przebarwienia skóry w okolicy kostek
- obrzęki nasilające się pod koniec dnia
W takich sytuacjach lepszym wyborem jest ocena u flebologa i ewentualna terapia uciskowa. Masaż antycellulitowy nie leczy niewydolności żylnej, a może ją nasilić. Gdy lekarz wyrazi zgodę, terapeuta powinien omijać zmienione chorobowo okolice, stosować delikatny drenaż i unikać silnego szczypania oraz technik podciśnieniowych.
Ciąża i połóg
W ciąży masaż antycellulitowy jest niezalecany. Intensywny ucisk ud, pośladków i brzucha może zaburzać krążenie, a w ciąży rośnie ryzyko zakrzepicy i obrzęków. Masaż brzucha jest absolutnie wykluczony. Zmiany hormonalne dodatkowo rozluźniają tkanki i zwiększają podatność na siniaki oraz dyskomfort podczas zabiegu.
Po porodzie również obowiązuje ostrożność. Połóg trwa około sześciu tygodni, a po cesarskim cięciu gojenie rany wymaga dłuższego czasu. Okres karmienia piersią nie jest sam w sobie przeciwwskazaniem, ale nie wolno masować piersi. Na pierwszy masaż po porodzie najlepiej umówić się po zgodzie ginekologa.
Choroby nowotworowe
Aktywna choroba nowotworowa jest bezwzględnym przeciwwskazaniem do masażu antycellulitowego. Pobudzenie krążenia krwi i limfy teoretycznie może sprzyjać rozsiewowi komórek nowotworowych, a organizm osoby chorej jest dodatkowo obciążony leczeniem. Dotyczy to także nowotworów skóry oraz zmian niewyjaśnionych, na przykład szybko rosnących znamion lub guzków pod skórą.
Osoby po zakończonym leczeniu onkologicznym powinny uzyskać zgodę onkologa, który zna historię choroby. Szczególnie ostrożne muszą być osoby po usunięciu węzłów chłonnych, na przykład pachowych lub pachwinowych, ponieważ grozi im obrzęk limfatyczny. Masaż w takim przypadku powinien wykonywać wyłącznie przeszkolony fizjoterapeuta, a nie salon kosmetyczny.
Infekcje i zmiany skórne
Skóra w miejscu masażu musi być zdrowa i nieuszkodzona. Zabieg jest zakazany przy infekcjach bakteryjnych, takich jak ropne zapalenie skóry, wirusowych, na przykład opryszczka lub brodawki, oraz grzybiczych. Masaż może rozprowadzić drobnoustroje na większą powierzchnię ciała, a także zakazić terapeutę i kolejnych klientów. Zakaz dotyczy również:
- ran, otarć, oparzeń i świeżych skaleczeń
- egzemy, atopowego zapalenia skóry i łuszczycy w zaostrzeniu
- trądziku zapalnego i trądziku różowatego
- skłonności do pękania naczynek i siniaków
Do ograniczeń należą też alergie kontaktowe, o których łatwo zapomnieć. Preparaty antycellulitowe często zawierają kofeinę, wyciągi roślinne, olejki eteryczne lub składniki rozgrzewające, które mogą wywołać podrażnienie lub reakcję alergiczną. Przed pierwszym zabiegiem warto zgłosić wszystkie znane uczulenia i wykonać próbę na niewielkim fragmencie skóry.
Cukrzyca i zaburzenia czucia
Cukrzyca nie wyklucza masażu automatycznie, ale niewyrównana choroba jest przeciwwskazaniem. Wysoki poziom glukozy pogarsza gojenie, zwiększa ryzyko infekcji i uszkadza drobne naczynia oraz nerwy. Skóra bywa cienka i sucha, a zaburzenia czucia sprawiają, że osoba chora może nie odczuć, że ucisk jest zbyt silny.
Przy dobrze wyrównanej cukrzycy bez powikłań lekarz może dopuścić łagodny masaż. Należy unikać technik wywołujących siniaki, takich jak bańka chińska, oraz miejsc wkłuć insuliny, w których tkanka bywa zgrubiała. Osoby z neuropatią cukrzycową lub zespołem stopy cukrzycowej powinny uzgodnić z lekarzem, czy w ogóle mogą korzystać z masażu kończyn dolnych.
Choroby serca, nadciśnienie i niewydolność nerek
Intensywny masaż zwiększa obciążenie układu krążenia, ponieważ przesuwa płyn z tkanek do naczyń. U osób z niewydolnością serca, niedawnym zawałem, ciężkimi arytmiami lub niekontrolowanym nadciśnieniem może to nasilić objawy. Ostra niewydolność serca i nerek oraz obrzęki o tym podłożu stanowią bezwzględne przeciwwskazanie do zabiegów drenażowych.
Przy stabilnym, dobrze leczonym nadciśnieniu masaż jest zwykle możliwy, jeśli ciśnienie nie jest podwyższone w dniu zabiegu. Warto zmierzyć je przed wizytą. Osoby przyjmujące leki moczopędne lub rozszerzające naczynia powinny zgłosić to terapeucie, bo po masażu mogą odczuwać zawroty głowy, a ciśnienie może się obniżyć.
Zaburzenia krzepnięcia i leki przeciwzakrzepowe
Skłonność do krwawień to ważne przeciwwskazanie, ponieważ masaż antycellulitowy polega na silnym ucisku drobnych naczyń. Mowa o hemofilii, małopłytkowości, chorobie von Willebranda oraz leczeniu lekami przeciwzakrzepowymi, takimi jak warfaryna, acenokumarol czy nowe doustne antykoagulanty. W takich sytuacjach duże, bolesne krwiaki mogą pojawić się nawet po zabiegu o umiarkowanej sile.
Podobnie działają leki przeciwpłytkowe, na przykład kwas acetylosalicylowy w stałej dawce, oraz suplementy rozrzedzające krew. Nie zawsze oznaczają one zakaz, lecz wymagają konsultacji z lekarzem prowadzącym. Należy też unikać bańki chińskiej i masażu próżniowego, które z natury wywołują wybroczyny i mogą pozostawić rozległe, długo utrzymujące się siniaki.
Gorączka, stany zapalne i choroby ostre
W trakcie gorączki, przeziębienia, grypy lub innej infekcji ogólnoustrojowej masaż należy odłożyć. Pobudzenie krążenia może nasilić osłabienie i dodatkowo obciążyć organizm walczący z infekcją. Przeciwwskazaniem są też ostre stany zapalne stawów, mięśni, żył i narządów wewnętrznych, zwłaszcza gdy towarzyszy im ból, ucieplenie, obrzęk lub zaczerwienienie skóry.
Warto też uważać na pomylenie nazw. Cellulit w sensie kosmetycznym to zmiana w tkance podskórnej, natomiast cellulitis, czyli bakteryjne zapalenie skóry i tkanki podskórnej, to groźna infekcja z bolesnym, gorącym, zaczerwienionym obszarem skóry. Taką zmianę leczy lekarz, a masaż jest w niej absolutnie wykluczony.
Świeże blizny, operacje i zabiegi estetyczne
Po operacjach tkanki potrzebują czasu na pełne zagojenie. Świeże blizny, szwy i rany pooperacyjne wykluczają masaż w danym obszarze, a zwykle także w jego sąsiedztwie. Termin pierwszego zabiegu po operacji ustala chirurg. Po liposukcji lub abdominoplastyce masaż limfatyczny bywa zalecany, ale wyłącznie według planu opracowanego przez chirurga. Przerwa jest też potrzebna w przypadku:
- laseroterapii, peelingów chemicznych i mikronakłuwania
- mezoterapii i wypełniaczy w tej samej okolicy
- opalania i oparzeń słonecznych
- świeżych tatuaży
Po zabiegach estetycznych skóra jest podrażniona i bardziej podatna na infekcje, dlatego zwykle zaleca się przerwę od kilku dni do kilku tygodni, zależnie od procedury. Dokładny termin podaje osoba wykonująca zabieg. Podobnie po intensywnym opalaniu należy poczekać, aż ustąpi zaczerwienienie i łuszczenie, a skóra odzyska barierę ochronną.
Przeciwwskazania względne
Przeciwwskazania względne nie zawsze oznaczają rezygnację z masażu, lecz wymagają modyfikacji techniki, skrócenia zabiegu albo zgody lekarza. Należą do nich łagodne pajączki naczyniowe, osteoporoza, choroby tarczycy w trakcie leczenia, bóle kręgosłupa, bardzo cienka skóra oraz skłonność do omdleń. Ostateczną decyzję należy oprzeć na wywiadzie zdrowotnym.
Do sytuacji przejściowych zalicza się także miesiączka, szczególnie przy obfitych krwawieniach lub bólu, a także okres bezpośrednio po posiłku i po spożyciu alkoholu. Intensywny ucisk brzucha w tych momentach bywa nieprzyjemny, a alkohol rozszerza naczynia i zwiększa skłonność do siniaków. Zabieg lepiej przełożyć na inny termin.
Dodatkowe ograniczenia przy bańce chińskiej, masażu próżniowym i urządzeniach
Techniki mechaniczne obciążają tkanki silniej niż masaż ręczny. Bańka chińska i masaż próżniowy wywołują podciśnienie, które może uszkadzać naczynia włosowate, dlatego zabiegi te nie są wskazane dla osób z kruchymi naczynkami, trądzikiem różowatym, cienką skórą, żylakami lub skłonnością do siniaków. Mogą też zostawiać widoczne, kilkudniowe wylewy podskórne.
Urządzenia emitujące prąd, fale radiowe lub ultradźwięki, a także aparaty łączone z elektrostymulacją, mają dodatkowe zakazy. Należą do nich wszczepiony rozrusznik serca lub defibrylator, implanty metalowe w obszarze zabiegu oraz ciąża. Producent urządzenia zawsze podaje własną listę przeciwwskazań i terapeuta powinien się z nią zapoznać przed rozpoczęciem pracy.
Lipedema i obrzęk limfatyczny a pomarańczowa skórka
Nie każda nierówność ud to cellulit. Lipedema to przewlekła choroba tkanki tłuszczowej, w której dochodzi do symetrycznego, bolesnego powiększenia ud i podudzi, zwykle z łatwym powstawaniem siniaków. Obrzęk limfatyczny z kolei daje twardy, narastający obrzęk. W obu przypadkach silny masaż antycellulitowy może nasilić ból i dolegliwości.
Do lekarza warto zgłosić się, gdy uda są bolesne przy dotyku, obrzęk nie ustępuje po nocnym odpoczynku, a pogrubienie nóg nie ma związku z masą ciała. Rozpoznanie stawia lekarz, a leczenie obejmuje zwykle terapię uciskową i specjalistyczny drenaż limfatyczny wykonywany przez przeszkolonego fizjoterapeutę, a nie typowy masaż antycellulitowy.
Niepokojące objawy po masażu
Po zabiegu normalne są lekkie zaczerwienienie, uczucie ciepła i niewielka tkliwość mieszcząca się w granicach dyskomfortu. Niepokojące są natomiast silny ból jednej łydki, narastający obrzęk, duże krwiaki, gorączka, ropna wydzielina, uporczywe zawroty głowy lub drętwienie kończyny. Takie objawy wymagają kontaktu z lekarzem tego samego dnia, a poniższe sygnały wymagają wezwania pogotowia:
- nagła duszność lub ból w klatce piersiowej
- kaszel z krwią lub kołatanie serca
- omdlenie lub silne osłabienie
Wymienione powyżej objawy mogą świadczyć o zatorowości płucnej, zawale lub innym ostrym stanie. Należy wówczas natychmiast zadzwonić pod numer alarmowy 112 lub 999 i poinformować dyspozytora o niedawnym masażu. Nie wolno czekać na poprawę ani prowadzić samodzielnie samochodu do szpitala.
Jak bezpiecznie przygotować się do zabiegu
Przed pierwszym masażem antycellulitowym należy wypełnić ankietę zdrowotną, szczerze odpowiadając na pytania o choroby, leki, operacje, ciążę i alergie. Wiarygodny salon lub gabinet fizjoterapii zawsze przeprowadza taki wywiad. Brak pytań o stan zdrowia powinien wzbudzić wątpliwości co do kwalifikacji osoby wykonującej zabieg. Bezpieczny gabinet spełnia kilka warunków:
- zabieg wykonuje wykwalifikowany fizjoterapeuta, masażysta lub kosmetolog
- narzędzia i urządzenia są dezynfekowane
- terapeuta omawia wskazania, przeciwwskazania i możliwe skutki uboczne
Przy chorobach przewlekłych najlepiej uzyskać pisemną lub ustną zgodę lekarza prowadzącego. Pomocne są też zasady ogólne: odpowiednie nawodnienie, brak intensywnych posiłków tuż przed zabiegiem, rezygnacja z alkoholu i natychmiastowe zgłaszanie bólu. Zabieg nie powinien powodować silnego bólu, a jego intensywność można zawsze obniżyć.
Najczęstsze pytania
Przed pierwszym zabiegiem najczęściej pojawiają się pytania o bezpieczeństwo w konkretnych sytuacjach zdrowotnych i przy różnych technikach zabiegu. Odpowiedzi mają charakter ogólny, opierają się na powszechnie przyjętych zasadach bezpieczeństwa i nie zastępują porady medycznej. Szczegółowe zalecenia w danym przypadku zawsze ustala lekarz lub terapeuta po zebraniu wywiadu zdrowotnego.
Czy masaż antycellulitowy można wykonywać przy żylakach?
Przy niewielkich żylakach lekarz może dopuścić delikatny masaż z pominięciem zmienionych miejsc. Przy dużych, bolesnych lub zapalnych żylakach, owrzodzeniach oraz po zakrzepicy zabieg jest przeciwwskazany. Bańka chińska i masaż próżniowy nie są wskazane przy żylakach, ponieważ podciśnienie może uszkodzić naczynia.
Czy w ciąży można robić masaż antycellulitowy?
Nie, w ciąży masaż antycellulitowy nie jest zalecany. Intensywny ucisk może zaburzać krążenie i zwiększać ryzyko powikłań, a brzucha nie wolno masować wcale. W ciąży dopuszczalne bywają łagodne masaże relaksacyjne, ale tylko za zgodą prowadzącego lekarza i u terapeuty przeszkolonego w pracy z kobietami w ciąży.
Czy masaż antycellulitowy jest bezpieczny przy cukrzycy lub nadciśnieniu?
Przy dobrze wyrównanej cukrzycy i stabilnym nadciśnieniu łagodny masaż bywa możliwy po konsultacji z lekarzem. Niewyrównana cukrzyca, powikłania naczyniowe, neuropatia oraz wysokie ciśnienie w dniu zabiegu są powodem do rezygnacji. Należy unikać technik wywołujących siniaki i zawsze informować terapeutę o przyjmowanych lekach.
Podsumowanie
Przeciwwskazania do masażu antycellulitowego obejmują przede wszystkim zakrzepicę, ciążę, nowotwory, infekcje, ostre stany zapalne, zaburzenia krzepnięcia oraz ciężkie choroby serca, nerek i wątroby. Cukrzyca, żylaki i nadciśnienie wymagają indywidualnej oceny. Przed zabiegiem najbezpieczniej skonsultować się z lekarzem, a o każdym niepokojącym objawie po masażu poinformować specjalistę.